Termowizja z drona w OSP – fizyka, prawo i mity (cz. 1)

Dron z termowizją nie widzi przez liście, mgłę ani koc NRC. Fizyka matrycy, thermal crossover i prawo lotnicze w poszukiwaniach OSP. Część 1 cyklu o dronach.
Ilustracja wygenerowana przez AI: termowizja z drona w poszukiwaniach, dwóch strażaków OSP w zaśnieżonym lesie, jeden steruje dronem z kamerą termowizyjną, obok pies ratowniczy K9

Wydaliście kilkadziesiąt tysięcy złotych na drona z termowizją i myślicie, że poszukiwania w lesie to teraz formalność? Nic bardziej mylnego. Zobacz, jak termowizja z drona traci skuteczność: fizyka matrycy, gęsty las i mgła potrafią oślepić najdroższy sprzęt, oraz sprawdź, dlaczego lot bez wymaganej zgody i zgłoszenia może skończyć się karą administracyjną, a przy kolizji także odpowiedzialnością cywilną i karną. Czas na brutalne zderzenie technologii z realiami akcji SAR.

Bezzałogowe Statki Powietrzne (BSP), potocznie nazywane dronami, stają się standardowym wyposażeniem coraz większej liczby jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Perspektywa poderwania maszyny i szybkiego zlokalizowania zaginionej w lesie osoby jest kusząca. Jednak praktyka działań poszukiwawczo-ratowniczych (SAR) brutalnie weryfikuje obietnice producentów. Samo włączenie kamery nie gwarantuje sukcesu, a brak świadomości ograniczeń sprzętu prowadzi do fałszywego poczucia bezpieczeństwa.

Dlaczego termowizja z powietrza bywa „ślepa” i z jakimi realiami fizycznymi oraz prawnymi muszą zmierzyć się strażacy na miejscu zdarzenia?

Fizyka matrycy, czyli dlaczego dron to nie rentgen

Podstawowym i najgroźniejszym mitem panującym wśród początkujących operatorów jest przekonanie, że kamera termowizyjna widzi „przez przeszkody”. Termowizja rejestruje wyłącznie promieniowanie podczerwone emitowane przez zewnętrzną powierzchnię obiektów. Zjawisko to ma swoje bezwzględne ograniczenia:

  • Bariera poszycia leśnego: Promieniowanie cieplne człowieka nie przenika przez warstwę liści. W okresie letnim korony drzew tworzą gęsty parasol. Osoba leżąca w młodniku jest dla obiektywu drona lecącego na pułapie 60 metrów całkowicie niewidoczna.
  • Zjawisko Thermal Crossover (wyrównanie temperatur): Skuteczność termowizji drastycznie spada w upalne dni. Gdy nagrzana słońcem ziemia, pnie drzew czy kamienie osiągają temperaturę zbliżoną do ciała człowieka (ok. 36,6°C), zjawisko kontrastu termicznego zanika. Na ekranie kontrolera wszystko zlewa się w mało czytelną plamę.
  • Izolacja ofiary: Co paradoksalne, gruba odzież zimowa czy folia NRC (koc ratunkowy), w którą owinięty jest poszkodowany, chronią go na tyle dobrze, że z punktu widzenia drona staje się on „niewidzialny”. Materiały te zatrzymują ciepło wewnątrz.
  • Zabójcza dla podczerwieni wilgoć: Często pomijanym faktem jest to, że gęsta mgła, mżawka czy silny deszcz pochłaniają i rozpraszają promieniowanie podczerwone. Nawet jeśli dron ma klasę szczelności pozwalającą na lot w deszczu, obraz z kamery termowizyjnej będzie zaszumiony i bezużyteczny.
Ilustracja wygenerowana przez AI: ekran kontrolera drona z obrazem z kamery wizyjnej i termowizyjnej, strażak z psem na leśnej drodze
Obraz z kamery wizyjnej i termowizyjnej na jednym ekranie kontrolera. Ilustracja wygenerowana przez AI.

Prawo lotnicze i dowodzenie – o czym zapominają druhowie?

Zakup drona to jedno, ale włączenie go do podziału bojowego to wejście w rygorystyczny świat prawa lotniczego. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, wiodącym organem w poszukiwaniach osób zaginionych jest Policja, a straż pożarna (KSRG) realizuje zadania wspierające.

💡 PRO-TIP dla Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR): Pułapka nielegalnego lotu

Zanim wyślesz drona w powietrze, zawsze sprawdź aktualne strefy w aplikacji DroneTower (lub systemie PANSA UTM). W rejon poszukiwań w każdej chwili może wlecieć zadysponowany śmigłowiec policyjny lub Lotnicze Pogotowie Ratunkowe (LPR). Brak zgłoszenia lotu przez OSP to nie tylko ryzyko zderzenia w powietrzu, ale też odpowiedzialność operatora: kara administracyjna, a przy kolizji także odpowiedzialność cywilna i karna. Nawet w ferworze ratowania życia lot trzeba skoordynować – inaczej sam dron staje się zagrożeniem.

Co konkretnie mówi prawo (stan na październik 2026)

  • Dron OSP to nie lotnictwo państwowe. Prawo lotnicze zalicza do państwowych statków powietrznych tylko te, których używają Siły Zbrojne, Straż Graniczna, Policja i Państwowa Straż Pożarna. Jednostka OSP lata na zasadach cywilnego operatora. Urząd Lotnictwa Cywilnego potwierdził w listopadzie 2025 r., że objęcie OSP zasadami PSP wymagałoby zmiany ustawy. Rozmowy z Ministerstwem Infrastruktury trwają, ale dziś takiego wyjątku nie ma.
  • Operatorem jest jednostka, nie druh. Według ULC operatorem drona jest OSP (zwykle stowarzyszenie). To jednostka ma numer operatora i odpowiada za loty. Pilot to wyznaczony druh z uprawnieniami.
  • OC operatora jest obowiązkowe. Od 13 listopada 2025 r. dotyczy dronów o masie startowej od 250 g do 20 kg. Polisa musi być wystawiona na OSP jako operatora, najlepiej z numerem operatora. Prywatne OC pilota tego nie zastępuje. Minimalna suma gwarancyjna to 50 000 SDR. Za brak polisy grozi administracyjna kara pieniężna 4000 zł.
  • Krajowe uprawnienia NSTS wygasły 31 grudnia 2025 r. Od 2026 r. obowiązują tylko europejskie scenariusze STS-01 (loty w zasięgu wzroku) i STS-02 (poza zasięgiem wzroku) albo kategoria otwarta. Kto miał NSTS i nie przeszedł szkolenia STS, ten nie ma dziś uprawnień do lotów w scenariuszu.
  • Ulga dla sektora publicznego do końca 2027 r. Decyzja Prezesa ULC nr LBSP-2.503.11.2026.ULC.1 obowiązuje od 2 sierpnia 2026 r. do 31 grudnia 2027 r. W scenariuszach STS zwalnia z wymogu drona klasy C5/C6 i z wyznaczania kontrolowanego obszaru naziemnego. Pozostałe wymagania zostają: kompetencje załogi, przygotowanie i planowanie lotu, łączność, procedury awaryjne. Loty poza zasięgiem wzroku są ograniczone do 2 km od miejsca startu. Jednostki ochrony przeciwpożarowej, w tym OSP, są na liście uprawnionych podmiotów. Ulgi nie dostaje się jednak automatycznie, trzeba złożyć deklarację w ULC. Sprawdźcie, czy Wasza jednostka ją złożyła.
  • Strefa nad akcją ma swoje reguły. Jeśli nad akcją ustanowiono strefę geograficzną, warunki lotu ustala zarządzający tą strefą (stanowisko ULC). Dlatego check-in w DroneTower przed startem to nie formalność. Aplikacja pokaże, czy jesteście w strefie i czyja zgoda jest potrzebna.

Termowizja z drona to tylko narzędzie, a nie czarodziejska różdżka. Operator, który wie, że w upalny dzień lub podczas ulewy termowizja go oszuka, od razu przekaże KDR-owi informację: „Z powietrza nic nie zobaczymy, musimy rzucić siły do tyraliery naziemnej”. Taka dojrzała decyzja, oparta na wiedzy fizycznej, zapobiega marnowaniu cennych sił i środków.

Termowizja z drona w OSP: najczęstsze pytania

Czy dron z termowizją widzi przez drzewa i liście?

Nie. Kamera termowizyjna rejestruje promieniowanie cieplne z powierzchni, a liście i korony drzew je zatrzymują. Człowiek pod gęstym okapem lasu jest z powietrza niewidoczny. Widać go tylko w prześwitach, na polanach, drogach i w lesie bez liści. Jeśli zaginiony mógł zejść w młodnik, dron nie zastąpi tyraliery naziemnej.

Kiedy termowizja z drona nie zadziała?

W trzech typowych sytuacjach:

  • Upał. Grunt, kamienie i pnie nagrzewają się do temperatury zbliżonej do ludzkiego ciała, kontrast znika (thermal crossover).
  • Mgła, mżawka, deszcz. Wilgoć pochłania i rozprasza podczerwień, obraz jest zaszumiony.
  • Zaginiony jest dobrze izolowany. Gruba odzież zimowa, śpiwór albo folia NRC zatrzymują ciepło, a z nim sygnał.

Najlepsze warunki są w nocy i wczesnym rankiem, kiedy otoczenie jest wychłodzone, a człowiek wyraźnie cieplejszy od tła.

Czy OSP musi zgłaszać lot drona podczas akcji?

To zależy od miejsca. W strefie geograficznej (np. przy lotnisku albo w strefie ustanowionej nad akcją) lecicie tylko na warunkach zarządzającego strefą. Check-in w DroneTower przed każdym startem pokaże, czy jesteście w strefie. Niezależnie od przepisów lot trzeba uzgodnić na miejscu z kierującym działaniem ratowniczym i z Policją, bo w rejon poszukiwań może wejść śmigłowiec Policji albo LPR.

Kto kieruje poszukiwaniami osoby zaginionej: Policja czy straż?

Poszukiwania osoby zaginionej prowadzi Policja. Straż pożarna, w tym jednostki OSP z KSRG, wykonuje zadania wspierające. Operator drona z OSP lata w ramach zadań przydzielonych przez KDR, a wyniki (namiary, zdjęcia, przeszukane sektory) przekazuje do osoby kierującej poszukiwaniami.

Czy jednostka OSP musi mieć OC na drona?

Tak, jeśli dron waży od 250 g do 20 kg. Ubezpieczony musi być operator, czyli OSP, a nie prywatnie pilot. Minimalna suma gwarancyjna to 50 000 SDR, a za brak polisy grozi kara 4000 zł. Według ULC polisy nie mogą zawierać wyłączeń zawężających zakres określony w rozporządzeniu, więc przed zakupem przeczytajcie OWU.

Jakie uprawnienia musi mieć pilot drona w OSP?

To zależy od rodzaju lotu. W kategorii otwartej (do 120 m, w zasięgu wzroku, z dala od osób postronnych) wystarczą kompetencje A1/A3 albo A2. Do lotów w scenariuszach standardowych, np. poza zasięgiem wzroku, pilot potrzebuje świadectwa STS, a operator musi złożyć deklarację w ULC. Krajowe uprawnienia NSTS od 2026 r. już nie obowiązują. W praktyce zdecydowana większość lotów OSP podczas akcji to loty w zasięgu wzroku. Loty poza nim to rzadkość.


To jednak dopiero połowa wiedzy. Dron na mrozie traci zasilanie w kilkanaście minut, a sam lot to nie wszystko. W części 2 wchodzimy w detale logistyczne: jak zorganizować zimową bazę operacyjną, dlaczego baterie padają po kilkunastu minutach i jak naprowadzać radiowo roty naziemne na odnaleziony cel.

Drony to nie tylko akcja, ale też nauka. W projekcie PLAN 72H (plan72h), w którym szkoleniami zajmuje się ZOSP RP, strażacy i mieszkańcy uczą się na TECHcampach m.in. obsługi dronów, czytania map i pracy zespołowej w terenie.

Czytaj dalej w cyklu: część 3: pożary hal, ukryte zarzewia i ryzyko utraty drona.

👉 Aby nie przegapić drugiej części oraz kolejnych ważnych materiałów taktycznych, zapisz się do naszego newslettera. Oprócz powiadomień o nowych artykułach, na start otrzymasz od nas maila powitalnego z kartą rabatową –10% dla strażaków na zakupy w Castoramie!

🎁 Zapisz się do newslettera i odbierz 10% rabatu do Castoramy!

Share:

POZOSTAŁE POSTY:

MOŻE CIĘ RÓWNIEŻ ZAINTERESOWAĆ